Hidrolik Rekor Çeşitleri

Hidrolik Rekor Nedir, Neye Göre Ayrılır?

Rekor (sahada sık kullanılan yazımıyla rakor), hidrolik hortumun ucuna preslenen ve hortumu makinenin blok, pompa ya da valf çıkışına sızdırmadan bağlayan metal bağlantı elemanıdır. Bir rekoru diğerinden ayıran üç şey vardır: diş sistemi (metrik, BSP, UNF ya da NPT), oturma yüzeyi (koni açısı veya alın O-ringi) ve bağlantının hangi standarda göre üretildiği. Aynı çapta görünen iki rekor bu üç noktadan biri tutmadığında birbirine takıldığında kaçak yapar; bu yüzden doğru seçim hortum seçmek kadar kritiktir. İki yazımın hikâyesini ve seçim mantığını "Rakor mu Rekor mu?" yazımızda ayrıca anlattık.

Rekor Çeşitleri Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tablo, en çok kullanılan rekor tiplerini diş standardı, sızdırmazlık biçimi ve tipik kullanım alanına göre yan yana koyar. Bir hattı doğru bağlamanın ilk adımı, elinizdeki rekorun bu satırlardan hangisine denk geldiğini belirlemektir.

SAE flanşlarda seri, taşıdığı basınca göre ayrılır: Code 61 serisi 3000 psi, Code 62 serisi ise 6000 psi sınıfı hatlar içindir. Tablodaki değerler yönlendirmek içindir; kesin seçim için rekorun dişini ve oturma yüzeyini yerinde ölçmek gerekir. Diş standardı ile koni açısını hiçbir zaman değiştirmeyin — bir tipi zorlayıp diğerinin yerine takmak kaçağın ve arızanın en sık nedenidir.

Rekor Tiplerini Yakından Tanıyalım

Metrik rekorlar (DKOL / DKOS) 24 derece konili ve O-ringli Alman standardı hortum rekorlarıdır; DKOL hafif seri, DKOS ağır seridir ve Türkiye pazarında en yaygın bağlantı tipini oluşturur. Düz, 45 ve 90 derece varyantlarıyla neredeyse her montaj açısına çözüm verir. BSP rekorlar 60 derece konili İngiliz standardı bağlantılardır; BSPP paralel ve BSPT konik dişle üretilir, metrikten sonra sahada en sık karşılaşılan tiptir. JIC rekorlar 37 derece konili Amerikan flare bağlantısıdır; UNF dişiyle özellikle ithal iş makineleri ve tarım ekipmanlarında karşımıza çıkar.

ORFS rekorlar düz alına oturan bir O-ring ile sızdırır; titreşimli ve yüksek basınçlı hatlarda kaçağa karşı en güvenli çözümdür. NPT rekorlar Amerikan konik dişli olup sızdırmazlığı diş üzerinden sağlar, bu yüzden teflon bant ya da sıvı conta ister. SAE flanşlar büyük çap ve çok yüksek basınç gerektiren pompa-motor bağlantılarında yarım ay kelepçeli yapısıyla iş görür. Kep ve manşonlar ise bu rekorları hortuma bağlayan preslenebilir dış bileziktir; örgülü ve spiral hortum için ayrı serileri vardır.

Bu Kategorideki Rekorlar

Aşağıdaki bağlantılardan her biri, o rekor tipinin ölçü aralığını, diş sistemini ve kullanım alanını ayrı ayrı ele alır. Hangi tipe ihtiyacınız olduğundan emin değilseniz önce yukarıdaki tabloya, sonra alttaki tanıma bölümüne bakın:

• Metrik Rekorlar (DKOL / DKOS) — 24° konili, O-ringli metrik hortum rekorları; hafif (L) ve ağır (S) seri.
• BSP Rekorlar — 60° konili İngiliz standardı; düz, 45°, 90° dirsek ve banjo varyantları.
• JIC Rekorlar (UNF Dişli) — 37° konili Amerikan flare bağlantısı; ithal iş makineleri için.
• ORFS Rekorlar — alın O-ringli, titreşime dayanıklı; yüksek basınç ve OEM hatları.
• NPT Rekorlar — Amerikan konik dişli; blok ve pnömatik/hidrolik bağlantılar.
• SAE Flanşlar (Code 61 / Code 62) — 3000 ve 6000 psi serileri; büyük çaplı ana hat bağlantıları.
• Kep ve Manşonlar (Hortum Kepi) — örgülü no-skive ve spiral skive/interlock presleme keplerini.

Elimdeki Rekoru Nasıl Tanırım?

Sahada en sık takılınan nokta, elde tutulan bir rekorun hangi tip olduğunu ayırt etmektir. Üç basit ölçüm bunu neredeyse kesinleştirir: diş adımı, koni açısı ve O-ring var/yok. Yanınızda bir diş tarağı (thread gauge) ve kumpas varsa çoğu tipi birkaç dakikada daraltabilirsiniz.

Önce diş adımını okuyun. Diş tarağını dişe oturtup tam kavrayan yaprağı bulun. Metrik dişte adım milimetre cinsindendir; BSP dişi inç başına diş sayısıyla (Whitworth) tanımlıdır ve genelde daha kaba görünür; JIC ise UNF inç dişi taşır ve daha sık, ince adımlıdır. NPT dişi diğerlerinden farklı olarak koniktir — dişin çapı boy boyunca değişir, yani tarağı kaydırdıkça diş yatağı daralır; bu tek başına NPT işaretidir.

Sonra oturma yüzeyine bakın. Rekorun ucundaki huni biçimli koniyi ışığa tutun. JIC koni belirgin biçimde sivridir (37°); BSP konisi daha küt ve geniştir (60°); metrik DKOL/DKOS'ta koni 24 derecedir ve koninin dibinde ince bir O-ring yuvası görürsünüz. Koni açısını gözle ayırmak zorsa, iki rekoru yan yana koyup huni derinliğini karşılaştırmak pratik bir yöntemdir: aynı çapta JIC hunisi BSP'ye göre daha derin ve dar iner.

Son olarak O-ring durumunu kontrol edin. ORFS rekorda koni yoktur; bunun yerine dümdüz bir alın yüzeyi ve bu yüzeye gömülü bir O-ring bulunur — parmakla yokladığınızda düz bir tabla ve ortasında lastik hissedersiniz. Metrik DKOL/DKOS'ta O-ring koninin dibindedir; ORFS'te ise düz alnın üstündedir. Koni de O-ring de yoksa ve diş konikse elinizdeki büyük olasılıkla NPT'dir. Bu üç adımdan emin olamazsanız zorlamayın: numuneyi getirin, kumpasla diş ve koniyi biz doğrulayıp birebir imalatla takımı hazırlayalım.